Книга о Прометеевском движение — Прометеизме

В 2020 г. вышла книга «За свободу инезависимость Кавказа. Прометеевское движение в секретных документах и материалах участников, наблюдателей и противников» (Составители, предисловие, перевод и примечанияГ. Мамулиа и Р. Абуталыбов). 

Сборник ставит своей целью всестороннее освещение  различных аспектов участия кавказских политических антибольшевистских организаций в Прометеевском движении, - уникальном по своему масштабу и грандиозности задач внешнеполитическом проекте, обязанном своим рождением инициативе главы польского государства, маршала Юзефа Пилсудского. Он хорошо понимал, что Россия, независимо от господствовавшего в ней режима, верна своему традиционному экспансионизму и в дальнейшем будет стремиться восстановить контрольнад геополитическим пространством бывшей империи Романовых. С целью воспрепятствовать этому, Пилсудский выступал за создание федерации, включающей в себя Литву, Латвию, Эстонию, Финляндию, Белоруссию и Украину. Федерация должна была быть тесно связана не толькос Венгрией, Румынией, Югославией, Болгарией и Турцией, но и с госу дарствами Кавказа.

Пилсудский был глубоко убежден в необходи мости всеми силами поддерживать стремления к независимости нерусскихнародов красной империи. Маршал полагал, что Польше необходимо«проявить максимальную симпатию и понимание в отношении всех республик Кавказа, которые должны сформироваться, найдя общий язык исвязь с Турцией».

Результатом этого стала концентрация на солидарной общекавказской деятельности, вылившаяся в заключение в июле 1934 г. Пакта Кавказской Конфедерации – декларации о создании объединенного кавказского государства после освобождения Кавказа от власти большевистской России. Создание наднациональных общекавказских структур, – в 1926-1935 гг. Комитета Независимости Кавказа (КНК), а в 1935-1940 гг. – СоветаКавказской Конфедерации (СКК), стало, по сути, аналогом общекавказского правительства в изгнании.

И хотя, в то время не удалось восстановить независимость кавказских государств, по не зависящим от эмигрантов причинам,опасения последних по поводу того, что в будущем их народы могутвновь попасть в ловушку имперских манипуляций по принципу divide et impera, в полной мере подтверждаются реальностью наших дней.

В советский период было сделано все возможное, чтобы скрыть любую информацию об интеграционных проектах, выработанных в эмиграции представителями политической элиты народов Кавказа.

Своевременное изучение этих источников, несомненно, могло быпредотвратить повторение на Кавказе событий, в той или иной форме ужеимевших место в далеких 1918-1921 гг.

Нельзя не отметить, что ни одна из Европейских государств не оказывала сторонникам независимости Кавказа такой длительной, последовательной и искренней поддержки, как Польша в 20-30-е годы минувшего века.

 

ეკლესიის საკითხები ოკუპირებულ აფხაზეთში

აფხაზეთში დღეს მოქმედებს ორი ქრისტიანული ორგანიზაცია: „აფხაზეთის მართლმადიდებელი ეკლესია“ ("მღვდელი" ბესარიონ აპლია) და „აფხაზეთის წმინდა მიტროპოლია“, რომელსაც მიტაცებული აქვს ახალი ათონის მონასტერი („არქიმანდრიტი“ დოროფეი დბარი). პირველი ორიენტირებულია რუსეთის ეკლესიაზე, ხოლო ე. წ. მიტროპოლია კონსტანტინოპოლთან ცდილობს კავშირების გაბმას, თუმცა უშედეგოდ. მოუხედავად იმისა, რომ ეს წარმონაქმნები ერთმანეთთან დაპირისპირებაში არიან, ისინი ერთ მიზანს ისახავენ: დამოუკიდებელი „აფხაზური ეკლესიის“ შექმნას.

შეგახსენებთ, რომ 2009 წ. 15 სექტემბრს „სოხუმ-აფხაზეთის ეპარქიის“ მმართველმა ბესარიონ აპლიამ ე. წ. აფხაზეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის კრებაზე საქართველოს ეკლესიისგან გამოყოფა გამოაცხადა. მისი თქმით, ამით აღდგა ისტორიული სამართლიანობა, რადგან 1943 წ. აფხაზეთის ეკლესია ძალადობრივად მიუერთეს საქართველოს ეკლესიას. 

ცხადია, ოკუპირებული აფხაზეთის საეკლესიო ამბები რუსეთიდან იმართება და მღვდელი აპლია მხოლოდ პროვოკატორ-შემსრულებელია. ამიტომ იყო, რომ 2010 წ. დეკემბერში სწორედ მის „მართლმადიდებელ“ ეკლესიას გადაეცა უვადო სარგებლობაში აფხაზეთის 42 ქართული ტაძარი შემდგომში რუსეთის ეკლესიის პოზიციების გასაძლიერებლად.

2011 წ. მარტის ბოლოს რუსეთის პატრიარქმა კირილემ ბესარიონ აპლიას თხოვნით, ახალი ათონის წმ. მოციქულ სიმონ კანანელის მონასტერში მმართველად მიავლინა იღუმენი ეფრემი (ვინოგრადოვი), რომელსაც თან მოჰყვა მღვდელმსახურთა მთელი დესანტი. სწორედ ამან გამოიწვია აფსუა საზოგადოების უკმაყოფილება და შემდგომში დოროფეი დბარის „მიტროპოლიის“ შექმნა.

იმავე წელს მოსკოვის ეკლესიამ აფხაზეთში გაგზავნა მღვდელი ალექსანდრ ტერპუგოვი, რომელსაც დაევალა რუსულ საოკუპაციო სამხედრო ნაწილებში მსახურება. ამ მიზნით შემდეგ მომზადდა რამოდენიმე ათეული სასულიერო პირიც. 

ამ წლების განმავლობაში რუსეთის ეკლესია სხვადასხვა მეთოდითა და საშუალებით, ღიად თუ შეფარვით მიზანმიმართულად ახორციელებდა საკუთარი გავლენის გაძლიერებას აფხაზეთში ისე, რომ დიდ ყურადღება არ აქცევდა ე. წ. აფხაზურ ეკლესიას. ამან, ეტყობა, გაანაწყენა აფსუათა "სულიერი ლიდერი" და გაბრაზებულმა ბესარიონ აპლიამ 2021 წ. 19 თებერვალს აფხაზეთის ყველა ტაძარში, სოხუმის საკათედროს გარდა, შეაჩერა მსახურება. მან ამით გამოხატა პროტესტი „აფხაზეთის ეკლესიის“ ავტოკეფალიის საკითხის იგნორირების გამო. „Тридцать лет вот так находиться в какой-то такой ситуации – это невозможно... Поэтому я сейчас приостановил службы в храмах“, - ამბობს „მამა“ ბესარიონი. მისი აზრით, განსასაზღვრია რუსეთის ეკლესიის მიერ სქიზმაში ხელდასხმულთა კანონიკური მდგომარეობა და მათ უნდა მიენიჭოთ აფხაზეთის ეკლესიის მსახურთა სტატუსით. „Мы не можем быть частью грузинской церкви, мы не были частью грузинской церкви и не будем“, - გაჰკივის განდგომილი. 

მაგრამ, როგორც ჩანს, სოხუმელ „იერარქებს“ რომის პაპზე უფრო მეტი კათოლიკობა არ მოუწონეს კრემლში. ამიტომ აპლიამ ერთ კვირაში უკან წაიღო საკუთარი გადაწყვეტილება და გახსნა ეკლესიები: „Говорить об автокефалии еще рано, сначала надо восстановить автономию. У нас идет восстановление абхазского католикосата, это процесс очень долгий“. მას იმედი აქვს, რომ მოსკოვის საპატრიარქო დაეხმარება აფსუურად ღვთისმსახურების ორგანიზებაში, რისთვისაც შეიქმნება მთარგმნელთა კომისია, რუსეთში გამოიცემა სპეციალური ლიტერატურა და აფხაზეთი მიიღებს საეკლესიო ნივთებს.  

სრულიად ისტერიული იყო აფხაზეთის ე. წ. საეკლესიო საბჭოს მ. წ.  14 სექტემბრის მიმართვა რუსეთისა და საქართველოს პატრიარქებისადმი, სადაც ნათქვამია: „С XIX века Русская Православная Церковь возрождает православие на Кавказе. Мы ждем, что с её помощью Абхазская Православная Церковь добьётся канонического признания независимости Абхазской Православной Церкви. Абхазская Православная Церковь заявляет, что не желает иметь братскую духовную связь с теми, кто вопреки евангельской правде считает Абхазию канонической территорией Грузинской Православной Церкви“.

დღეისთვის აფხაზეთში 16 მოქმედი ტაძარია, სადაც, მათი განცხადებით, მღვდელმსახურება აფსუაურ, ძველ სლავურ და ბერძნულ ენებზე ხორციელდება. მოქმედ ტაძართა ჩამონათვალი ასეთია: სოხუმის ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის ხარების საკათედრო, გაგრის ღვთისმშობლის, ბიჭვინთის წმინდანთა, გუდაუთის ღვთისმშობლის, ლიხნის ღვთისმშობლის მიძინების, ახალი ათონის ღვთისმშობლის, ახალი ათონის მოციქულ სიმონ კანაელის, იაშთუხის ფერისცვალების, ს. აკაფას მოციქულთა თანასწორების კონსტანტინესა და ელენეს, აგუძერის წინასწარმეტყველ ილიას, დრანდის მიძინების, დრანდის მთავარანგელოზ გაბრიელის, მოსკოვის მიძინების, ილორის წმ. გიორგის, ჭუბურხინჯის წმ. გიორგის. ახალ ათონში მოქმედებს სიმონ კანანელის სახელობის მონასტერი.

აფხაზეთის სასულიერო პირები 2000-იანი წლების დასაწყისიდან რუსეთის მართლმადიდებლური ეკლესიის მაიკოპის ეპარქიის იურისდიქციაში არიან.

აქ არ ვისაუბრებთ რუსეთის მიერ ოკუპირებული ტერიტორიაზე ქართული ისტორიულ-კულტურული და რელიგიური ძეგლების ვანდალურ ხელყოფაზე, რადგან ეს საყოველთაოდ ცნობილია და ჩვენი, იუნესკოს თუ სხვა საერთაშორისო ორგანიზაციების სახით ცივილიზებული მსოფლიო ვერ ახერხებს მათ დაცვას.

რუსეთის ეკლესია სიტყვიერად ცნობს საქართველოს ეკლესიის იურისდიქციას დაპყრობილ აფხაზეთში, მაგრამ, როგორც კრემლის ექსპანსიონისტური პოლიტიკის ინსტრუმენტი, მოსკოვისსაპატრიარქო ფიზიკური ოკუპაციის კვალდაკვალ, აფხაზეთის სულიერ ოკუპაციას აგრძელებს.

ასეთია ოკუპაციის ფასი.